Ważne postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego

– od zarządzeń pokontrolnych można się odwołać

Zarządzenia pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska podlegają kontroli sądu administracyjnego.

„Skoro przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska uprawniają wskazane w nich organy do wydawania zarządzeń pokontrolnych w oparciu o wyniki dokonywanych kontroli, a jednocześnie nie przewidują środka zaskarżenia tego zarządzenia do organu wyższego stopnia, to zarządzenie pokontrolne, stwierdzające istnienie po stronie obywatela jakiegoś obowiązku, a więc będące działaniem władczym, podlega zaskarżeniu do sądu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a skarga do sądu może zostać wniesiona w trybie art. 52 § 3 i 53 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.”

Tak Naczelny Sąd Administracyjny uzasadniał postanowienie z dnia 28.02.2008 r. (sygn. akt II OSK 216/08), rozpatrując skargę kasacyjną przedsiębiorcy z Bochni na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odrzuceniu skargi na zarządzenia pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska.

Stan faktyczny:

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził kontrolę w należącej do przedsiębiorcy stacji demontażu. Z kontroli sporządzony został protokół pokontrolny wskazujący na nieprawidłowości w sporządzeniu rocznego sprawozdania o pojazdach wycofanych z eksploatacji (sprawozdanie sporządzane jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz przepisów wykonawczych i składane wojewodzie oraz Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej). W ślad za protokołem pokontrolnym, Wojewódzki Inspektor, na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20.07.1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j.: Dz.U. z 2007 r. Nr 44, poz. 287), wydał zarządzenia pokontrolne, w których zarządził zweryfikowanie, we wskazanym zakresie, rocznego sprawozdania i przedłożenie zweryfikowanego sprawozdania wojewodzie oraz Narodowemu Funduszowi.

Kwestionując zasadność zarządzeń pokontrolnych, przedsiębiorca, w trybie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30.08.2004 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) – zwana dalej: ppsa – wezwał Wojewódzkiego Inspektora do usunięcia naruszenia prawa, wskazując na naruszenie przez organ przepisów prawa materialnego. Wobec braku odpowiedzi ze strony organu, po upływie dni sześćdziesięciu od dnia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, przedsiębiorca wniósł na przedmiotowe zarządzenia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę przedsiębiorcy, wskazując, iż zarządzenia pokontrolne nie podlegają kontroli sądu administracyjnego, ponieważ nie należą do żadnej z kategorii aktów wymienionych w art. 3 – 5 ustawy ppsa, w szczególności nie stanowią decyzji czy postanowień, jak również nie należą do innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie WSA, zarządzenia pokontrolne nie wpływają bezpośrednio na prawa i obowiązki kontrolowanego, gdyż za niewykonanie zarządzeń ustawodawca nie przewidział żadnej sankcji – sankcją objęte jest jedynie niewykonanie obowiązku poinformowania organu Inspekcji o zakresie wykonania zarządzeń pokontrolnych lub poinformowanie niezgodnie z prawdą.

Na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przedsiębiorca złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Orzeczenie NSA:

NSA podzielił stanowisko skarżącego o naruszeniu przez sąd administracyjny art. 3 § 2 pkt 4 ustawy ppsa i skargę uwzględnił. Wobec powyższego, NSA uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.

NSA wskazał, że akty lub czynności, o jakich mowa w w/w przepisie ustawy są działaniami materialno – technicznymi. Działania te mogą mieć charakter władczy z tym, że nie są to rozstrzygnięcia władcze, gdyż wówczas mamy do czynienia z decyzją administracyjną. Zarządzenie pokontrolne nie jest decyzją administracyjną, jednak, zdaniem NSA, nie można mu odmówić charakteru aktu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy, skoro bez wątpienia zarządzenie ma charakter władczy i rozstrzyga indywidualną kwestię konkretnego podmiotu. W ocenie Sądu, nie ma podstaw do uznania, że zarządzenia pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska różnią się w tym zakresie od pozostałych form możliwych działań Inspektora Ochrony Środowiska (decyzji administracyjnej czy wszczęcia postępowania egzekucyjnego) i że niewykonanie zarządzeń pokontrolnych nie wpływa w żaden sposób na prawa i obowiązki skarżącego.

Przytoczone orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zmienić może dotychczasową praktykę sądów administracyjnych, które odmawiały przyjmowania skarg na zarządzenia pokontrolne wydawane przez inspektorów Inspekcji Ochrony Środowiska. W całości podzielić należy stanowisko NSA, że w przypadku, gdy zarządzenia pokontrolne nakładają na obywatela obowiązki, w omawianym przypadku chodziło o zweryfikowanie rocznego sprawozdania o pojazdach wycofanych z eksploatacji, to niewątpliwie wpływają one na prawa i obowiązki obywatela i powinny podlegać kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § pkt 4 ustawy ppsa.

Agnieszka Misiejuk

radca prawny

Stowarzyszenie Forum Recyklingu Samochodów