W dniu 14.02.2013 roku w Centrum Konferencyjnym FSO S.A. w Warszawie, podobnie

jak w latach poprzednich, odbyło się spotkanie informacyjne, organizowane przez FORS. Spotkanie dotyczyło sprawozdawczości z działalności stacji demontażu za rok 2012, wniosków o dopłaty, zmian, jakie nastąpiły w prawie w ciągu ostatniego roku, a także perspektyw dla branży.

W dniu 14.02.2013 roku w Centrum Konferencyjnym FSO S.A. w Warszawie, podobnie jak w latach poprzednich, odbyło się spotkanie informacyjne, organizowane przez FORS. Spotkanie dotyczyło sprawozdawczości z działalności stacji demontażu za rok 2012, wniosków o dopłaty, zmian, jakie nastąpiły w prawie w ciągu ostatniego roku, a także perspektyw dla branży.

Na spotkanie przybyli zaproszenie goście:

• przedstawiciele Ministerstwa Środowiska: Pani Agnieszka Łęska i Pani Joanna Darska,

• Pani Izabela Szadura – Dyrektor w Głównym Inspektoracie Ochrony Środowiska wraz z Panią Katarzyną Kłaczkowską,

• Pan Jarosław Roliński oraz Pani Katarzyna Maryniak z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,

• Pani Kinga Zgierska reprezentująca Izbę Przemysłowo – Handlową Gospodarki Złomem,

• Pani Ewa Kamińska oraz Pan Ryszard Michalski przedstawiciele Instytutu Transportu Samochodowego,

• dr hab. Agnieszka Merkisz-Guranowska, profesor nadzwyczajny, Politechnika Poznańska,

• dr inż. Robert Lewicki, Katedra Towaroznawstwa i Ekologii Produktów Przemysłowych, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu,

• przedstawiciele większości Wojewódzkich Inspektoratów Ochrony Środowiska.

Inaugurującą prezentację przedstawił Prezes Stowarzyszenia FORS Pan Adam Małyszko. Prezentacja dotyczyła głównych problemów związanych z prowadzeniem stacji demontażu, w której Pan Prezes odniósł się zarówno do wysokich kosztów działalności, skomplikowanej i długiej procedury uzyskiwania decyzji, braku przejrzystego systemu zwrotu faktycznie poniesionych kosztów, trudności z ustalaniem danych niezbędnych do wystawiania zaświadczeń. W prezentacji zwrócono także uwagę na nierozwiązany wciąż problem szarej strefy i fakt, że pewna część szarej strefy działa dziś pod szyldem stacji demontażu. Pan Prezes wskazał także na główne kierunki zmian legislacyjnych, odnosząc się jednocześnie do tych zapisów w projekcie zmiany ustawy o recyklingu pojazdów z dnia 14.XI 2012 roku, które w jego ocenie, pogrążą branżę recyklingu.

Po prezentacji nastąpiła dyskusja, w której przedstawić swoje stanowisko lub zadać pytanie mógł każdy z obecnych. Podczas tej części spotkania każdy z gości został poproszony o przedstawienie swojej opinii na temat propozycji zmian w ustawie o recyklingu pojazdów. Zgodnie stwierdzono, że propozycja zmian prawnych nie wprowadzają mechanizmów zmierzających do poprawy sytuacji prowadzących stacje demontażu, jednak zgodnie podkreślono, że nasze problemy nie pozostają niezauważane. Pani Dyrektor Szadura, odnosząc się do problemów z szarą strefą, podkreślała duże zaangażowanie inspektorów ochrony środowiska w walkę z nieprawidłowościami, a także nowe narzędzia, które otrzymali kontrolujący.

Kolejna prezentacja dotyczyła rocznego sprawozdania o pojazdach wycofanych z eksploatacji, przedstawiła ją Pani Agnieszka Łęska z Ministerstwa Środowiska. Po prezentacji także była możliwość zadania pytań zebranym na sali ekspertom, po czy nastąpiła przerwa na obiad.

W tej części spotkania swoje prezentacje przedstawili przedstawiciele Narodowego Funduszu: Pani Katarzyna Maryniak – na temat wzoru rocznego sprawozdania o pojazdach wycofanych z eksploatacji oraz Pan Jarosław Roliński – na temat wniosku o udzielenie dopłat. Po tych wystąpieniach również była możliwość zadawania pytań. Zwrócono uwagę na problemy występujące przy wypełnianiu sprawozdania jak i przy ich weryfikacji przez Narodowy Fundusz. W ocenie uczestników spotkania wiele z tych problemów jest wynikiem nieznajomości praktyki i błędnego wyobrażenia o działalności prowadzących stacje demontażu. Pytaniem, które padało wielokrotnie dotyczyło dopłat do demontażu i tego, jak długo utrzymany zostanie system dopłat. Nikt z obecnych nie był jednak w stanie udzielić odpowiedzi na to pytanie, wskazując, iż ostatecznie decyzja w tym zakresie należeć będzie do ustawodawcy.

W dalszej części spotkania Pani Joanna Darska z Ministerstwa Środowiska przedstawiła główne założenia nowej ustawy o odpadach. Uczestnicy spotkania pytali między innymi o to, jak długo obowiązywać będą dotychczasowe zezwolenia na prowadzenie stacji demontażu, czy też którym z symbolów „R” z listy procesów odzysku zastąpić należy dotychczasowe procesy R14 i R15. Ostatnią prezentację przedstawiła Pani mecenas Anna Łukaszewicz na temat zmian w podatku VAT i „odwrotnym obciążeniu”.

Spotkanie zamknął Pan Prezes Adam Małyszko krótkim podsumowaniem i apelem do przedstawicieli Ministerstwa Środowiska o współpracę i pomoc w wyjaśnieniu wątpliwości i problemów zgłaszanych w trakcie spotkania.

Po spotkaniu powiedzieli:

dr hab. Agnieszka Merkisz-Guranowska, profesor nadzwyczajny, Politechnika Poznańska

„Na spotkaniu zostały poruszone zagadnienia rentowności stacji demontażu oraz wpływu proponowanych zmian w nowelizacji ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji na ekonomiczną stronę działalności przedsiębiorstw. Zarówno uczestnicy panelu dyskusyjnego jak i sami przedsiębiorcy podkreślali negatywny wpływ wycofania dopłat do demontażu bez jednoczesnego wprowadzenia innych narzędzi rekompensujących koszty ponoszone przez przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu w związku nałożonymi na nich ustawowo obowiązkami. W dyskusji poruszono również problem praktycznego braku zaangażowania ze strony producentów i importerów pojazdów w funkcjonowanie sieci recyklingu oraz całkowite pominięcie obowiązków towarzystw ubezpieczeniowych w przekazywaniu wycofanych z użytku pojazdów do autoryzowanych stacji demontażu .

Prowadzący stacje demontażu byli szczególnie zainteresowani odpowiedzią na pytanie czy za 2013 rok będą mogli ubiegać się o wypłatę dopłat do demontażu. Mimo braku jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, przedstawiciele Ministerstwa Środowiska zapewnili, że w przypadku uchwalenia nowelizacji ustawy o recyklingu, prawdopodobnie zostaną wprowadzone przepisy przejściowe dotyczące 2013 roku utrzymujące wypłatę dopłat, a przedstawiciele Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej potwierdzili przygotowanie do wypłaty dopłat za bieżący rok.”

Pani Kinga Zgierska reprezentująca Izbę Przemysłowo – Handlową Gospodarki Złomem:

„Przyglądając się od wielu lat „przemianom polskiej ekologii”, począwszy od procesów implementacji prawa unijnego na grunt prawa krajowego, miałam nadzieję, że podążamy w dobrym i słusznym kierunku. Okazało się, jednak, że zmiana świadomości i podejścia przedsiębiorców do wymagań ochrony środowiska nie jest najtrudniejszą przeszkodą w budowaniu systemu recyklingu w Polsce, a brak pomocy tym firmom ze strony Państwa. Skutkiem tego rodzaju działań może być zjawisko, że to  to co było budowane i tworzone przez ostatnią dekadę rozpadnie się w przeciągu kilku lat.

Nieegzekwowana zasada w myśl, której „zanieczyszczający płaci” i przenoszenie odpowiedzialności za korzystanie ze środowiska na inne ogniwa łańcucha recyklingu powoduję, że system staje się wypaczony.

Niejednoznaczna interpretacja przepisów prawa środowiskowego pomiędzy poszczególnymi szczeblami organów administracji państwowej w różnych rejonach Polski powoduje, że budowanie systemu na takich zasadach mija się z celem.

Obserwując  od jakiegoś czasu zjawiska relacji „rządzący – petent”, z przykrością muszę stwierdzić, że z roku na rok, nasze Państwo przestaje być pro-przedsiębiorcze, a obecność na ostatniej Konferencji FORS jeszcze bardziej mnie utwierdziła w tym przekonaniu.”

dr inż. Robert Lewicki, Katedra Towaroznawstwa i Ekologii Produktów Przemysłowych, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu:

„Udział w seminarium niestety utwierdził mnie w przekonaniu, że zmiany w systemie recyklingu samochodów wycofanych z eksploatacji zmierzają w złym kierunku. I nie mam tutaj na myśli jedynie zapowiadanej likwidacji systemu dopłat do demontażu. Uważam, że alternatywne do systemu dopłat – stworzenie mechanizmów rynkowych, polegających chociażby na wdrożeniu rozwiązań systemowych – np. systemu zachęt dla właścicieli zużytych pojazdów, którzy mieliby przekazywać te niebezpieczne odpady tylko do legalnie działających stacji demontażu – mogłoby przynieść efekt wystarczający do dalszego rozwoju całej branży recyklingowej, co z pewnością przełożyłoby się na korzyści dla środowiska. Prowadząc jednak od kilku lat badania naukowe w obszarze ochrony środowiska, i obserwując pojawiające się patologie w systemie recyklingu a co gorsze – brak zrozumienia administracji państwowej dla problemów branży, jak również dla racjonalnych propozycji rozwiązania poszczególnych problemów, w tym m.in. rozwiązań proponowanych przez Stowarzyszenie – dochodzę do wniosku, że mało kto z Ministerstwa Środowiska czy też Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska jest tak naprawdę zainteresowany ochroną środowiska. Odnoszę wrażenie, a właściwie jestem pewien, że dla większości urzędników i przedstawicieli administracji państwowej najważniejsze są wskaĽniki i poziomy odzysku/ recyklingu – ale nie te rzeczywiście osiągane ale te wykazywane na papierze. Niestety mało kto zdaje sobie sprawę, że w niedalekiej przyszłości ograniczone możliwości konkurowania legalnie działających stacji demontażu z „szarą strefą” przyczyni się do utraty rentowności tych legalnie działających firm, które poniosły znaczące nakłady inwestycyjne związane z dostosowaniem zakładów do wymagań ustawowych. Co gorsze, jestem przekonany – że legalne stacje demontażu, które finansowo nie sprostają rosnącym wymogom ochrony środowiska, przejdą na drugą stronę, co z pewnością negatywnie przełoży się zarówno na możliwości „ochrony środowiska” , jak również na te pożądane „poziomy” – mam jednak nadzieję, że zawczasu ktoś podejmie próbę naprowadzenia tego systemu na właściwe tory gdyż jeśli ten budowany od kilkunastu lat system się rozpadnie to konsekwencje nie tylko dla branży lecz dla całej Polski, będę zdecydowanie większe”

Pani Ewa Kamińska oraz Pan Ryszard Michalski przedstawiciele Instytutu Transportu Samochodowego,

Spotkanie było na wysokim poziomie merytorycznym. Zgadzamy się, że w przygotowywanej nowelizacji ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji powinny być zapisy zmierzające do wyeliminowania, a nie tylko do zmniejszenia działalności szarej strefy, w celu skierowania PWE do legalnie działających przedsiębiorstw prowadzących demontaż pojazdów. Niepokojące jest istnienie firm zarejestrowanych jako legalne Stacje Demontażu, które nie działają zgodnie z prawem (m.in. handel dokumentami).

Ciekawą i pożyteczną inicjatywą jest zaproszenie do debaty, osoby ze świata nauki (dr hab. Agnieszka Merkisz-Guranowska, prof. P.P.) w celu poparcia tez środowiska praktyków badaniami czy analizami naukowymi.

Na spotkaniu zabrakło przedstawicieli producentów i dystrybutorów samochodów, czy przedstawicieli ubezpieczycieli.

Dobrze, że w spotkaniu udział wzięli właściciele Stacji Demontażu nie zrzeszonych w FORS, ułatwi to w przyszłości wypracowanie wspólnego stanowiska względem innych podmiotów tworzących system recyklingu PWE w Polsce.

Zwracamy uwagę na skierowanie zainteresowania właścicieli SD na fundusze inwestycyjne związane z innowacjami i ewentualne poszerzanie działalności, co może pomóc przedsiębiorstwom, w czasie kiedy, groźba wycofania dopłat jest bardzo realna.